Suda yaşayan hayvanlarda görülen genel solunum sistemi solungaçlardır. Omurgalılardan
balıklar, kurbağaların larvaları, omurgasızlardan yumuşakçalar, suda
yaşayan bazı solucanlar, eklembacaklılardan karidesler, yengeçler bu yapılara sahiptirler.
Bunlar kendiliğinden hareket eden ya da su akımları ile hareket edebilen
bir sistem şeklindedir. Omurgalı hayvanlarda solungaçlar akciğerli balıklarda, semenderlerde
ve kurbağa larvalarında olduğu gibi vücut dışında olabileceği gibi, bir
oda içinde kapalı da olabilirler.
Solungaçlar ince epitel çıkıntılarından oluşurlar. Solungaçların üzeri dolaşım sisteminin
kılcal damarları ile örülmüştür. Gaz değişimi, solungaç epiteli ve kılcal damarların
tek tabakalı yassı eepitelleri arasında difüzyonla gerçekleşir (Şekil 8.4). Suda
erimiş oksijen solungaç epitelinden kılcal damarlara geçer. Karbondioksit ise ters
yönde hareket eder.
Solungacı olan her hayvan, bu organın üzerinde su akımını sağlayan bazı yapılara
sahiptir. Örneğin balıklar ağzını açarak bir miktar su alır, sonra ağzını kapatarak ve
ağız boşluğunu daraltarak suyun solungaçlar üzerinden geçmesini sağlarlar.