Hareketsizlik, mide ve bağırsakların kasılmasında belirgin azalmaya yol açtığı için kabızlık, şişkinlik gibi şikâyetler belirir. Çoğumuz modern şehir yaşantısı, yoğun trafik, gürültü, iş hayatındaki sorunlarla başa çıktığımızı zannetsek de oluşan yoğun stres, kas kasılma düzenini ve bazı hormonların salınımını değiştirir.

Doç. Dr. Cengiz Pata - Gastroenterolog

[Linkleri Görebilmek için Üye olmanız Gerekir. ÜYE OLMAK İÇİN TIKLAYINIZ...] Alintidir

Sindirim sorunu nedir? Kimlerde daha çok görülür ve sebepleri nelerdir?Besinlerin vücut için kullanılabilir enerji haline getirilmesine �sindirim� denir. Ağızdan başlayıp kalın bağırsaklarımıza kadar süren uzun bir olaydır. Tükürük bezleri, yemek borusu, mide, ince bağırsaklar, safra kesesi, pankreas bezi ve kalın bağırsaklarımız sindirim sırasında çalışan organlarımız olup bunların herhangi birinde oluşacak hastalıklar sindirim sorunu yaratacaktır. Örneğin bazı mide ülserleri mide boşalmasını ve hareketini bozarak, bazı gastritler besinlerin emilimini bozarak, pankreas bezi iltihapları (pankreatit) yağların ve proteinlerin emilimini bozarak, safra kesesi hastalıkları da yağların emilimini bozarak sindirim bozukluğuna yol açacaktır. Bu organların çalışmasını bozan bazı sistemik hastalıklar (şeker hastalığı, böbrek yetmezliği, kronik akciğer hastalıkları), sigara, alkol kullanımı, yoğun stres, yanlış beslenme, ileri derecede şişmanlık, gebelik gibi durumlarda sindirim sorunları sık olarak karşımıza çıkacaktır.

Modern yaşam koşulları ve iş hayatı sindirim sorunları artışına sebep olur mu?Mide ve bağırsaklarımız sürekli kasılarak sindirim sırasında yoğun iş gören organlarımızdır. Maalesef günümüz koşullarında çoğumuz daha az hareket etmeyi tercih ediyoruz. Örnek; iki kat merdiven çıkmak yerine asansör kullanmak gibi� Hareketsizlik mide ve bağırsakların kasılmasında belirgin azalmaya yol açmaktadır, kaçınılmaz olarak kabızlık, şişkinlik gibi şikâyetler belirecektir. Öte yandan modern şehir yaşantısı, yoğun trafik, gürültü, iş hayatı çoğumuz için başa çıktığımızı zannetsek de yoğun strese yol açmaktadır. Bu da kas kasılma düzensizlikleri ve bazı hormonların salınımının değişmesine yol açarak sorunlar yaratmaktadır. İş hayatında değişen yeme alışkanlıklarımız, doğadan uzaklaşmaya bağlı vücudumuzun dedelerimize ninelerimize göre daha çok toksik maddelerle karşılaşması başlı başına günlerce konuşulabilecek sorunlardır.

Sindirim sorunları ve bağırsak tembelliği tedavisi nasıl bir süreç gerektirir?Bağırsaklarımız son derece hassa organlardır, neredeyse beyine yakın sinir ucu ve hareketlerin gerçekleşmesi için gerekeli kimyasal maddeleri (noromediator) salgılarlar. Bu hassas dengenin bozulması bağırsak kaslarının düzensiz çalışmasına yol açıp; ishal, kabızlık, şişkinlik gibi şikâyetlere sebep olur. Daha önce bahsettiğimiz gibi hareketsiz yaşam, fast food diye tabir edeceğimiz, daha çok kuru ve bitkisel besinlerden fakir beslenme ve yoğun stres bu hassas dengeyi bozan önemli başlıklar. Bağırsak tembelliği tedavisinde öncelikle hastanın günlük yaşantısını ve diyetini çalışırız, sonrasında ilaç tedavisi düşünülmelidir. Öte yandan barsak duvarında iltihap oluşması (Ülseratif kolit, Cronh Hastalığı), emilim bozuklukarı (Gluten enteropatisi, Whipple hastalığı), bağırsak kaslarını direk tutan hastalıklar (Hircsbung Hastalığı) da başlangıçta bağırsak tembelliği gibi karşımıza çıkabilir. Bu hastalıklar bir Gastroenteroloji Uzmanı tarafından dikkatli takip edilen ve tetkikler sonucunda belirlenip tedavisi farklılık gösteren hastalıklardır; okuyucularımız endişe etmesinler bu tip hastalıkların beraberinde bağırsak tembelliğine eşlik eden karın ağrısı, kilo kaybı, kansızlık gibi ciddi ek şikayetler vardır ve bu durumlarda hızla uzman bir doktorun görüşü alınmalıdır.

Bu tür sorunlarla karşılaşmamak için beslenme şekli ve günlük yaşam nasıl olmalıdır?Haftada en aşağı üç kere düzenli hızlı tempolu yürüyüş yapılması önemlidir. Yine günün belli saatinde yaklaşık 10 dk kadar tuvalette zaman geçirmek bağırsakların -âdete bir çocuğu eğitir gibi- tekrar düzene girmesi için önemlidir. Bu zaman aralığı aceleyle bir yere yetişme telaşından uzak bir dönem olmalıdır, özellikle kahvaltıdan sonraki 10 dk uygun zamandır. Diyette basit önlemlerin faydası olacaktır. Klasik sulu Türk sebze yemekleri, çorbalar ve her gün bir öğünde yenecek zeytinyağlı soğuk sebze yemeklerinin bağırsak hareketlerini artırıcı etkisi vardır. Yine kepek ekmeği, hatta kepek unu tüketiminin arttırılması fayda sağlar. Elma, armut salatalık gibi gıdaların kabukları ile tüketilmesi iyi olacaktır.

Sinameki, lahana, kereviz yaprağı, pancar ve kuşkonmaz gibi bitkilerin sindirim sistemine katkıları ne yöndedir?Sinamekiyi bir yana ayırırsak, diğer bahsi geçen sebzelerin hepsi lifli gıda grubunda olup, hem barsak duvarı hareketlerini arttırıcı, hem de lümene su çekme etkileri ile dışkıyı yumuşatıcı özellikleri vardır. Bu listeyi marul, pazı, ıspanak... şeklinde uzatmak da mümkündür. Sinameki otu ise asıl etkisini bağırsak hareketlerini arttırarak yapmaktadır, etkili bir maddedir, ancak bu tarz maddelerin düzenli kullanımının zaman içerisinde çeşitli sorunlara yol açabileceği unutulmamalıdır.

Piyasada bu yönde üretilen ürünler sorun çözümünde ne derece faydalı olur? Seçimde nelere dikkat etmeliyiz?Yoğun fiber içeren bazı karışımlar piyasada bulunmaktadır, bazen bizler de hastalarımıza öneriyoruz, ancak doğal ürünlerle doğru beslenmenin esas olduğu unutulmamalıdır.